Inclusieve stad

Plekken waar mensen zich verbonden mee voelen.

Hoe creëer en behoud je een aantrekkelijke, diverse stad? Een leefbare stad die betaalbaar blijft voor al haar bewoners. Een stad waar iedereen zich thuis voelt. Die inspireert, verbindt en uitnodigt tot ontmoetingen? Deze vragen plaatsen wij in het hart van onze stedelijke ontwikkelingen. Waarbij we onszelf en onze partners uitdagen om ruimte te creëren voor iedereen. Want door de juiste ingrediënten te kiezen en plekken te creëren waarmee mensen zich kunnen identificeren, maken we een stad voor iedereen. Want, als mensen zich verbonden voelen met een stad, leeft een stad.

Het begint met elkaar leren kennen

Het helpt daarbij, als we de omgeving zodanig inrichten, dat je makkelijk mensen met een andere achtergrond of leefwijze kunt leren kennen. Als we wijken de kans geven zichzelf te organiseren. De inclusieve stad is geen abstract gegeven, maar een continu proces van het goed inschatten van belangen, wat er speelt in de buurt en welke maatschappelijke vraagstukken worden aangepakt. Hierdoor voeg je echt betekenis toe aan de plek en voelen mensen zich ermee verbonden.

Gemeenten, bewoners, ondernemers en ontwikkelaars zullen concrete stappen moeten zetten om dit samen te realiseren. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is, dat we voldoende ruimte creëren voor uiteenlopende groepen. Want variatie en differentiatie zijn onmisbaar voor een leefbare stad.

De Inclusieve stad volgens AM

Door de bovenstaande uitdagingen in het hart van ons proces te plaatsen, ontwikkelen we nieuwe woonconcepten en maken we stedelijke gebieden die door de tijd heen nieuwe functies in zich op kunnen nemen. Daarnaast denken we als ontwikkelaar actief mee in hoe gebieden aantrekkelijker gemaakt kunnen worden, met ruimte voor spontane en verrassende ontmoetingen.

Concrete voorbeelden hiervan zijn, de mogelijkheid voor twee vriend(inn)en om ieder met een eigen contract een appartement te huren op een prominente locatie in Amsterdam in de B’Mine Toren met de Friends-woningen. Maken we wonen in de stad voor gezinnen mogelijk met Babel in Rotterdam. En hebben ‘Millennials’ hun plek gevonden in Villa Mokum (bovenstaand afgebeeld): betaalbare woningen voor starters met veel collectieve voorzieningen zoals diverse dakterrassen en een grote binnentuin.  In onze ontwikkeling DeBuurt in de wijk Overvecht komen appartementen voor studenten, starters, senioren en huidige Overvechters en ook een ‘Superplint’: een algemene ruimte waar mensen uit de wijk en Utrecht elkaar ontmoeten en kunnen kennismaken met kunst en cultuur.

Met het werken aan de Inclusieve stad verbreden we onze vooruitstrevendheid door nog beter de buurt te leren kennen, eigenaarschap te bevorderen, waar nodig functies toe te voegen en ons meer te richten op de betekenis van een plek voor de stad. We dagen gemeenten en betrokken burgers uit om samen met ons de stad te maken.

Vijf kernthema’s

Inclusieve stad is één van de vijf kernthema’s aan de hand waarvan AM invulling geeft aan haar missie. De andere vier zijn:  Healthy Urban Living & WorkingStad- en gebiedmaker Gedurfde duurzaamheid en Gelukkig leven. Wij leggen de lat hoog als het gaat om gebieds- en vastgoedontwikkeling. De vijf kernthema’s vormen daarbij het inspirerende uitgangspunt voor onszelf en onze partners. Zo blijven we elkaar uitdagen om te komen tot nieuwe oplossingen, die passen bij onze missie: de kwaliteit van onze leefomgeving en daarmee de kwaliteit van leven verbeteren. Inspiring Space!

WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [posts_per_page] => 3
            [post__in] => Array
                (
                    [0] => 41498
                    [1] => 41597
                    [2] => 41579
                )

            [post_status] => any
            [orderby] => post__in
        )

    [query_vars] => Array
        (
            [posts_per_page] => 3
            [post__in] => Array
                (
                    [0] => 41498
                    [1] => 41597
                    [2] => 41579
                )

            [post_status] => any
            [orderby] => post__in
            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__not_in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [post_type] => 
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => 
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                )

            [primary_table] => wp_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  wp_posts.ID FROM wp_posts  WHERE 1=1  AND wp_posts.ID IN (41498,41597,41579) AND wp_posts.post_type = 'post' AND ((wp_posts.post_status <> 'trash' AND wp_posts.post_status <> 'auto-draft'))  ORDER BY FIELD(wp_posts.ID,41498,41597,41579) LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 41498
                    [post_author] => 4
                    [post_date] => 2020-04-20 15:40:46
                    [post_date_gmt] => 2020-04-20 13:40:46
                    [post_content] => [caption id="attachment_41501" align="aligncenter" width="1000"] Foto v.l.n.r.: Caroline Bos en Anouk Reintjens[/caption]

 

Caroline Bos is, met Ben van Berkel, oprichter van het spraakmakende UNStudio (bekend van o.a. de Erasmusbrug in Rotterdam, Arnhem Centraal en Mediapark Hilversum) en sinds begin van dit jaar daarnaast in dienst bij AM als Directeur AM Concepts/Bouwmeester. In deze rol begeleidt ze de vijf maatschappelijke AM thema’s: Inclusieve stad, Gedurfde duurzaamheid, Healthy Urban Living and Working, Stad-en gebiedmaker en Gelukkig leven. Daarnaast is ze aangetrokken voor de ontwikkeling van nieuwe vastgoed- en woonconcepten.

Bos: “Het is voor ons als UNStudio een verrijking en we zijn supertrots dat ik bij AM deze rol mag gaan vervullen en dat we via mij een onderdeel worden van een gebiedsontwikkelaar als AM. Geweldig! Een gebiedsontwikkelaar mag, veel eerder dan een architect, meedenken. Daar leren wij als architect ook weer van. Wat ik nu al doorheb, in de korte tijd dat ik hier bij AM zit, hoe moeilijk het eigenlijk is om een goede gebiedsontwikkelaar te zijn.”

Inclusieve stad
Bos (rechts op hoofdfoto) werkt nauw samen met Anouk Reintjens (links op hoofdfoto), de thematrekker binnen AM van het thema Inclusieve stad. Reintjens is ontwikkelingsmanager van AM Noordwest, zeg: Metropoolregio Amsterdam, en houdt zich veelal bezig met alles wat er speelt in de regio, zoals verwervingen, haalbaarheidsstudies, acquisities en tenders. Als thematrekker Inclusieve stad heeft ze het stokje overgenomen van de vorige Directeur AM Concepts /Bouwmeester Hilde Blank.

Reintjens: “Voor ons zijn de thema’s een enorm belangrijk onderdeel van onze ontwikkelingen. Wij moeten er als team voor zorgen dat een thema ook echt landt in de diversiteit aan projecten. En ondanks het feit dat we zelf, in de vorm van het AM Lab, waar onderzoek en ontwerp samenkomen heel veel creativiteit in huis hebben, is de aanvulling vanuit Caroline Bos en UNStudio bijzonder waardevol. Het geeft ons de kans om op voet van gelijkwaardigheid ideeën uit te wisselen, zonder dat er belangen in mee spelen.”
Het gaat erom dat alles wat een stad aanbiedt bereikbaar moet zijn voor iedereen. Voor ons als gebiedsontwikkelaar ligt daar een belangrijke taak.
Leefbaarheid Inclusieve stad vormt voor AM een zeer belangrijk thema. Steeds meer mensen willen in de stad wonen (een wereldwijde tendens). De vraag is: hoe hou je een stad leefbaar en toegankelijk voor iedereen? Een inclusieve stad betekent voor AM een stad waar mensen zich mee kunnen identificeren. Waar plek is voor iedereen: ongeacht leeftijd, achtergrond, geloofsovertuiging, inkomen en beroep. Reintjens: “Inclusiviteit betekent voor ons leefbaarheid. Wij doen onderzoek naar woon- en werkbehoeften en denken na over woon- en werkconcepten en woon- en werkvormen die daaraan tegemoet komen. Het is een samenspel van mensen en hun omgeving. Samenwerken zorgt voor kwaliteitsrijke gebieden om in te wonen, werken en recreëren.” Waaraan Bos toevoegt: “Het gaat erom dat alles wat een stad aanbiedt bereikbaar moet zijn voor iedereen. Dat geldt ook fysiek. Vijftien procent van de bevolking heeft een cognitieve of mentale beperking. We moeten dus ook kijken waar de uitdagingen liggen, om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan (blijven) doen. En de uitdagingen zijn groot, want er zijn grote groepen die uitgesloten dreigen te worden van kwalitatief wonen in de stad, zoals jonge gezinnen en jonge mensen. Voor ons als gebiedsontwikkelaar ligt daar een belangrijke taak.” Flexibiliteit Bereikbaarheid wordt ook onderkend door gemeentes, die bij het opstellen van de ontwikkelstrategieën en woonagenda’s ook voor de lange termijn de stad bereikbaar trachten te houden voor de diverse inkomensgroepen. Flexibiliteit hierin is essentieel volgens Reintjens. "Hoe kunnen we bij gebiedsontwikkelingen inspelen op veranderingen? In Amsterdam bijvoorbeeld geldt de 40-40-20 regeling (dat betekent: 40% gereguleerde huur, 40% middelduur (huur en koop) en 20% dure huur en koop, red.). Voor grote gebiedsontwikkelingen is het extreem belangrijk om te zorgen dat die 40-40-20 ook doorklinkt in de werkgelegenheid. Anders schieten we bijvoorbeeld tekort in onze beoogde mobiliteitsambities. We moeten naar een EN-EN houding: een houding die gaat over doelen en de toekomst en ook over oplossingen en korte termijn acties.” Hierbij maakt ze de kanttekening dat een inclusieve stad niet betekent dat elke wijk gemengd is. Wonen in de ene en winkelen en naar school gaan in de andere buurt vormt geen beletsel voor de inclusieve stad. Anouk Reintjens: “Op het niveau van de buurt kan er sprake zijn van exclusiviteit, maar op het niveau van de stad juist weer sprake van diversiteit. We moeten opletten dat de scheidingen tussen gebieden niet te sterk zijn, waardoor gebrek aan menging wordt versterkt.”
De openbare ruimte speelt een zeer belangrijke rol bij elke ontwikkeling.
Nieuwe woonconcepten Het gaat volgens Reintjens in essentie om maatschappelijke uitdagingen die AM plaatst in het hart van haar ontwikkelprocessen: “Dat doen we door ons te richten op onze thema’s, maar ook door het bepalen van het DNA in onze ontwikkelingen. Dat doen we samen met alle betrokken partijen, want uiteindelijk maken mensen de stad. Je zult het als ontwikkelaar dus ook samen met mensen moeten doen. Dat betekent ook dat de openbare ruimte een zeer belangrijke rol speelt bij elke ontwikkeling. De openbare ruimte moet altijd toegankelijk blijven voor alle doelgroepen En, niet onbelangrijk, een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte die flexibel is in de toekomst, want alleen dan kan er worden ingespeeld op toekomstige veranderingen.” Veranderingen waar ook op kan worden ingespeeld door de ontwikkeling van nieuwe woonconcepten, aldus Bos. “Daarmee lopen we als AM echt voorop. Wij zijn constant bezig met vragen als: hoe verandert de maatschappij, hoe veranderen mensen en hoe kunnen wij daar op in spelen met nieuwe woonvormen en woonconcepten. Daarbij rekening houdend met de toekomstige vragen en behoeften. Want wat nu speelt, kan over toen of twintig jaar wel eens heel iets anders zijn. Adaptiviteit en flexibiliteit zijn dus zeer belangrijk.” Volgens beiden spelen aspecten als participatie en co-creatie een cruciale rol bij de ontwikkeling van nieuwe woon- en werkvormen. Daarin klinkt ook de veranderende rol van de ontwikkelaar door. Anouk Reintjens: “AM gaat juist de wijk in, spreekt met mensen, kijkt wat er speelt, peilt behoeftes. Samenwerking en openheid zijn cruciaal. Je redt het niet als ontwikkelaar als je geen maatschappelijke voelhorens hebt.”
De rol van ontwikkelaar verschuift al meer naar die van regisseur van gebied en proces.
Samenwerking Daarbij benadrukt ze het feit dat alle partijen hun verantwoordelijkheid moeten nemen, waarbij inclusiviteit, bewust of onbewust, uit het oog kan worden verloren. Reintjens: “Een traditioneel opererende ontwikkelaar gaat voor het hoogste rendement. Daar moet verandering in komen, want op die manier krijg je gebieden waar bepaalde groepen stelselmatig worden uitgesloten en beperk je de ontwikkeling van de stad.” Samenwerking is volgens haar cruciaal. Een ontwikkelaar als AM werkt samen met woningcorporaties, met lokale ondernemers, met onderwijsinstellingen, zorginstellingen, bewoners. Een open houding van alle betrokken partijen naar elkaar is daarbij cruciaal. Daarnaast is de betrokkenheid op de lange termijn voor AM zeer belangrijk. Reintjens: “Als ontwikkelaar willen we prettige leefomgevingen met elkaar creëren Je moet je bewust zijn van de maatschappelijke en sociale impact die je hebt. Dat is bij grote transformatiegebieden een behoorlijke opgave, want hoe geef je daar sturing aan? De rol van ontwikkelaar verschuift al meer naar die van regisseur van gebied en proces. Het is belangrijk dat we ons bewust zijn van de verantwoordelijkheid en dus de impact die we zelf hebben. De ontwikkelaar zal in de toekomst langer betrokken moeten blijven bij de ontwikkelingen.” Dit levert volgens haar ook een spanningsveld op tussen korte en lange termijn, want het toevoegen van betekenis en waarde rendeert soms niet direct. “Wij zijn ervan overtuigd dat betekenis en waarde toevoegen aan steden op den duur wel rendeert. We zouden meer kunnen werken met een maatschappelijke kosten-batenanalyse. Dat wij het niet direct terugzien in ons rendement betekent wellicht ook dat we toe moeten naar andere samenwerkingsafspraken. Dat kan ook een gebiedspartnerschap zijn. Het zijn dingen die we aan het uitvinden en uitzoeken zijn. Bijvoorbeeld bij projecten als de Merwedekanaalzone in Utrecht en de Kogerveldwijk in Zaandam, waar we, met de gemeente nadenken over de vraag: hoe ga je zo’n gebied transformeren? Wij kijken in dat opzicht op een andere manier aan tegen onze rol als ontwikkelaar.” Volgens Caroline Bos laat AM duidelijk zien dat het haar menens is als het gaat om begrippen als samenwerking, betrokkenheid en openheid. “Ronald Huikeshoven, onze ceo, zegt: ‘practice what you preach’. Ik vind dat AM dat ontzettend goed doet met nieuwe woonconcepten als Friends, Stadsveteranen. Millennial Living en Living on Top. Wij willen het niet alleen laten zien, maar kunnen het ook laten zien.” Bijschrift: links Anouk Reintjens, rechts Caroline Bos.  [post_title] => 'Mensen maken de stad' [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => mensen-maken-de-stad [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2021-05-27 15:48:25 [post_modified_gmt] => 2021-05-27 13:48:25 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://www.am.nl/?p=41498 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 41597 [post_author] => 4 [post_date] => 2020-11-20 11:03:05 [post_date_gmt] => 2020-11-20 10:03:05 [post_content] =>
[caption id="attachment_41603" align="aligncenter" width="890"] Foto: Josje Hoekveld en Gert-Joost Peek[/caption]

1: Welke plek heeft onderzoek?

Hoekveld: “Onderzoek is een essentieel onderdeel in het gebiedsontwikkelingsproces. In met name de beginfase van de gebiedsontwikkeling is er veel onderzoek nodig naar de plek, de behoeften van de omwonenden en ondernemers in de buurt, maar ook de grotere vragen die spelen in die stad. Welke woonmilieus zijn hier gewenst? In welke segmenten bestaan grote woningtekorten? Welke problematiek speelt hier, waar we een oplossing voor kunnen bieden in de gebiedsontwikkeling? Dat vraagt een analyse op verschillende schaalniveaus: het niveau van de stad, de buurt, de straat, tot aan de individuele bewoners en gebruikers. Zowel macro als micro. Dat vergt zowel desk research als gesprekken letterlijk op straat. En dat betekent dat je als ontwikkelaar ook die mensen in dienst moet hebben die over dergelijke vaardigheden beschikken. Zowel de analytische kant als de skill om met mensen op straat in contact te komen en de wensen bloot te leggen.”

2: Waarom zou je langdurig betrokken blijven?

Peek: “Met het traditionele verdienmodel van de projectontwikkelaar, namelijk ‘kijken hoe je er zo snel mogelijk weer uit kunt’, ontzeg je je een aantal belangrijke leerervaringen die pas later in de exploitatie naar voren komen. En dat kun je dus ondervangen door te zorgen dat je heel erg nauw betrokken blijft bij die exploitatiefase.” Hoekveld: “Door als ontwikkelaar langer in een gebiedsontwikkeling betrokken te blijven, kun je kijken wat werkt en wat niet. Welke beloftes bleken in de praktijk toch niet relevant voor gebruikers en bewoners? Sluit het DNA zoals we dat bedacht hadden wel aan op de behoefte? Daarnaast kan het natuurlijk ook gewoon een interessant verdienmodel zijn om in de exploitatiefase betrokken te blijven. Maar dat is voor de meeste traditionele ontwikkelaars een nieuw terrein. Die ontwikkeling gaat langzaam.” De krakeling en de gouden regels
AM werkt voor gebieds- en opstalontwikkeling met ‘de krakeling’, die stapsgewijs uitlegt hoe een ontwikkeling tot stand komt. Centraal in de krakeling staan de kernwaarden voor de locatie, het zogenoemde DNA. Hieruit volgen de gouden regels: de kaders en randvoorwaarden voor de gebiedsontwikkelin waar elke grote beslissing aan getoetst wordt. De krakeling van AM - data-src=

3: Wat is er mis met gestapelde ambities?

Peek: “Het probleem van het woningtekort en de betaalbaarheid los je in ieder geval niet op door vanuit de gemeente alleen maar ambities te stapelen. Veel betaalbare woningen én duurzame woningen én klimaatadaptatie én maatschappelijke voorzieningen. En al dat gestapel leidt ertoe dat projecten niet tot stand komen. Ik denk dat het vaststellen van de kernwaarden hierbij heel belangrijk kan zijn, omdat het je ook dwingt om keuzes te maken. Dat je in die keuzes dan ook best wel rigoureus en vergaand mag zijn. En ook vasthoudend: dan moeten we het nog maar een keer uitrekenen en iets anders veranderen, maar aan de kernwaarden doen we geen concessie.” Hoekveld: Dat is inderdaad waar we tegenaan lopen: het stapelen van ambities is soms echt funest voor de haalbaarheid van het plan. Het risico is dat er vervolgens wordt gekozen voor een programma dat het meeste opbrengt. Je moet immers al die ambities ergens van betalen. Dat helpt natuurlijk niet mee met het oplossen van het woningtekort, met name in het betaalbare segment. Toch zit er ook wel een voordeel aan als je als ontwikkelaar wordt uitgedaagd door het stellen van hoge ambities. Hoe gaan we dit mogelijk maken? Je komt zo tot creatieve oplossingen en innovaties.” Peek: “Uiteindelijk kom je, als je het hebt over het woningtekort en de betaalbaarheid, uit bij de hamvraag: bouwen we in de stad of in de wei? Ik ben in de basis niet zo’n voorstander van bouwen in de wei. Maar als we wat tempo willen creëren, dan moeten we kijken naar een aantal locaties waar dat misschien wel een goed idee is. Omdat we in de bestaande stad dat tempo niet gaan halen.” Hoekveld: “Bouwen in de stad is doorgaans kostbaar, langdurig en ingewikkeld. Dus dan is het niet gek dat daar vooral duurdere woningen komen. Het geld moet ergens vandaan komen om deze te bekostigen. Voor binnenstedelijke ontwikkeling moet de gemeente ook goed kijken naar hoe zo’n kostbare opgave kan worden bekostigd zonder dat dat uit de verkoop van de opstal alleen gehaald moet worden. Ik denk dus dat de oplossing ligt in een combinatie: stimuleer binnenstedelijk waar dat kan, en kijk naar buitenstedelijk in die steden waar de nood in de stad niet gelenigd kan worden met alleen binnenstedelijk bouwen.”

4: Hoe meng je functies?

Peek: “Steden moeten zich realiseren dat je niet al je werkgelegenheid de stad uit moet drukken ten gunste van binnenstedelijke woningbouw. Mensen moeten nog wel naar hun werk kunnen komen. Dat betekent dat je ook gemixte woonmilieus moet maken. De meeste ontwikkelaars lukt het nog wel om woningen met een plintje te maken. Maar als het gaat om wat complexere bedrijfsmatige functies wordt het al gauw te ingewikkeld. Dat heeft niet alleen te maken met het feit dat het fysiek een ander product is, maar ook dat het commercieel een heel andere route is.”
“Een plek met een sterke betekenis kan verbindend werken voor verschillende bevolkingsgroepen”
Hoekveld: “Bovendien zie je vaak dat er alleen een plint met wat bedrijvigheid komt die helemaal niets te maken heeft met het DNA van dat gebied. In mijn optiek moeten ook de commerciële ruimtes, werkgelegenheid en bedrijvigheid passen bij dat DNA. Soms betekent dat inderdaad dat je kiest voor een ondernemer die wat minder oplevert per meter dan de geijkte supermarkt of drogist, maar die wel bijdraagt aan een behoefte van de bewoners en gebruikers. Zo hebben we bij DeBuurt in Utrecht Overvecht ervoor gekozen om de commerciële ruimte juist open te stellen voor ateliers en ontmoeting voor lokale ondernemers en kunstenaars. Dat levert natuurlijk niet veel op, maar het staat helemaal in dienst van het woonconcept en de behoefte in de buurt.”

5: Hoe krijg je een inclusieve stad?

Hoekveld: “Een inclusieve stad creëren, zoals DeBuurt in Utrecht, is een van de pijlers van onze bedrijfsfilosofie. Een inclusieve plek van ontmoeting, zeker tussen bevolkingsgroepen die elkaar niet zo snel tegenkomen en spreken, en waar mensen zich echt verbonden mee kunnen voelen. Peek: “Er is altijd veel discussie over wat de inclusieve stad eigenlijk is. Dat is in mijn ogen niet een plek waar alles en iedereen overal gelijk moet zijn en waar iedereen door elkaar heen woont. Maar wel dat je mensen in hun eigen omgeving gelijke kansen biedt.” Hoekveld: “Op welk schaalniveau wil je de mix tussen bevolkingsgroepen tot stand brengen? Moet dat per se op gebouwniveau? Of is het zinvoller om op blokniveau of wijkniveau te mixen? Het komt er uiteindelijk op neer dat de bewoners zich kunnen identificeren met de buurt, en dus ook met de andere buurtbewoners. Ook al zijn dat misschien heel andere mensen met een andere achtergrond of portemonnee. Wat dan helpt is een breed gedragen DNA van de plek: je kiest er als bewoner en ondernemer echt voor om op déze plek met déze kernwaarden te wonen en te ondernemen. Misschien heeft jouw buurman een totaal andere achtergrond, maar jullie vinden elkaar in die visie. Dat is de kracht van het gebieds-DNA: een plek met een sterke betekenis kan verbindend werken voor verschillende bevolkingsgroepen omdat zij zich ermee kunnen identificeren. En dan ben je weer een stapje dichter bij die inclusieve stad.”
Dr. ir. Gert-Joost Peek is lector gebiedsontwikkeling aan de Hogeschool Rotterdam, eigenaar van SPOT-ON Consulting, voorzitter van Stichting Platform I’MBINCK  en verbonden aan de Amsterdam School of Real Estate gaat. Dr. Josje Hoekveld is woningmarktstrateeg en onderzoeker bij AM over het proces van gebiedsontwikkeling, het belang van het DNA van de plek en de voordelen van integrale gebiedsontwikkeling.
Foto van Maartje Brand. Dit artikel is eerder verschenen op Gebiedsontwikkeling.nu.
[post_title] => 'Identificatie met de wijk werkt verbindend' [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => identificatie-met-de-wijk-werkt-verbindend [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2021-06-01 11:19:34 [post_modified_gmt] => 2021-06-01 09:19:34 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://www.am.nl/?p=41597 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 41579 [post_author] => 4 [post_date] => 2020-12-01 10:59:44 [post_date_gmt] => 2020-12-01 09:59:44 [post_content] => Het vastleggen van het DNA van een project of gebied staat bij AM centraal in onze ontwikkelingen. Zo hebben we dit ook voor de Kogerveldwijk gedaan. Toen we betrokken raakte bij deze gebiedstransformatie zijn we eerst de wijk ingegaan en in gesprek gegaan met ondernemers en bewoners. Zo begrijpen we beter hoe mensen op dit moment ondernemen en wonen, maar ook hoe ze graag willen wonen en werken en welke band ze hebben met hun buurtje of stad. Het heeft ons veel inzicht gegeven over het DNA van de wijk. Als thematrekker van het maatschappelijke thema “Inclusieve Stad” bij AM ben ik altijd bezig met de vraag hoe je een aantrekkelijke en vooral een diverse wijk of stad creëert en behoudt. Dat betekent onder meer: een stad voor iedereen, betaalbaar voor bewoners, goede voorzieningen, verbinding tussen de buurten en een wijk waar iedereen zich thuis voelt. De kennis die ik daarover opbouw, neem ik mee naar de Kogerveldwijk. Echt contact met de mensen is daarbij onontbeerlijk is mijn ervaring.       [caption id="attachment_41585" align="aligncenter" width="1155"] Anouk Reintjens en Sander Bruinsma[/caption]
Ik ben toen ook in contact gekomen met Sander Bruinsma, een bewoner van de Kogerveldwijk in hart en nieren en destijds hard op zoek naar een betaalbare woning. Zijn passie en liefde voor de wijk en de oude gebouwen (met name in de Boerejonkerbuurt) bleef al die tijd een inspiratie voor me. Gelukkig heeft hij inmiddels een eigen woning kunnen kopen in de Kogerveldwijk. Dat vind ik mooi om te horen, want “mensen maken de stad” en zeker als ze er trots op zijn, net als Sander. AM heeft het afgelopen jaar ook een positie (de oude Hilko-locatie) kunnen verwerven in de Boerejonkerbuurt, waar we met onze samenwerkingspartner Rochdale nieuwe koop- en sociale huurwoningen willen realiseren. Vanuit het DNA zijn we beter in staat die voorkennis van de buurt mee te nemen in een plan van aanpak voor deze ontwikkeling. Een transformatie zoals we voor ogen hebben in de Kogerveldwijk is niet van vandaag op morgen gefikst. Het is een wijk met veel potentie maar ook veel uitdagingen, want er is geen standaard handleiding die op een transformatiegebied zoals de Kogerveldwijk toepasbaar is. We zitten er echt in voor de lange termijn en blijven betrokken als gebiedspartner. Ik heb er alle vertrouwen in dat we hier met elkaar een mooi stuk stad gaan maken. Want dat is uiteindelijk onze passie!’ Foto’s: Henk Dijkman Dit artikel is eerder verschenen op de website van Stichting Babel. [post_title] => Anouk Reintjens over de transformatie van de Kogerveldwijk in Zaanstad [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => anouk-reintjens-over-de-transformatie-van-de-kogerveldwijk-in-zaanstad [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2021-06-01 11:01:34 [post_modified_gmt] => 2021-06-01 09:01:34 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://www.am.nl/?p=41579 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 41498 [post_author] => 4 [post_date] => 2020-04-20 15:40:46 [post_date_gmt] => 2020-04-20 13:40:46 [post_content] => [caption id="attachment_41501" align="aligncenter" width="1000"] Foto v.l.n.r.: Caroline Bos en Anouk Reintjens[/caption]   Caroline Bos is, met Ben van Berkel, oprichter van het spraakmakende UNStudio (bekend van o.a. de Erasmusbrug in Rotterdam, Arnhem Centraal en Mediapark Hilversum) en sinds begin van dit jaar daarnaast in dienst bij AM als Directeur AM Concepts/Bouwmeester. In deze rol begeleidt ze de vijf maatschappelijke AM thema’s: Inclusieve stad, Gedurfde duurzaamheid, Healthy Urban Living and Working, Stad-en gebiedmaker en Gelukkig leven. Daarnaast is ze aangetrokken voor de ontwikkeling van nieuwe vastgoed- en woonconcepten. Bos: “Het is voor ons als UNStudio een verrijking en we zijn supertrots dat ik bij AM deze rol mag gaan vervullen en dat we via mij een onderdeel worden van een gebiedsontwikkelaar als AM. Geweldig! Een gebiedsontwikkelaar mag, veel eerder dan een architect, meedenken. Daar leren wij als architect ook weer van. Wat ik nu al doorheb, in de korte tijd dat ik hier bij AM zit, hoe moeilijk het eigenlijk is om een goede gebiedsontwikkelaar te zijn.” Inclusieve stad Bos (rechts op hoofdfoto) werkt nauw samen met Anouk Reintjens (links op hoofdfoto), de thematrekker binnen AM van het thema Inclusieve stad. Reintjens is ontwikkelingsmanager van AM Noordwest, zeg: Metropoolregio Amsterdam, en houdt zich veelal bezig met alles wat er speelt in de regio, zoals verwervingen, haalbaarheidsstudies, acquisities en tenders. Als thematrekker Inclusieve stad heeft ze het stokje overgenomen van de vorige Directeur AM Concepts /Bouwmeester Hilde Blank. Reintjens: “Voor ons zijn de thema’s een enorm belangrijk onderdeel van onze ontwikkelingen. Wij moeten er als team voor zorgen dat een thema ook echt landt in de diversiteit aan projecten. En ondanks het feit dat we zelf, in de vorm van het AM Lab, waar onderzoek en ontwerp samenkomen heel veel creativiteit in huis hebben, is de aanvulling vanuit Caroline Bos en UNStudio bijzonder waardevol. Het geeft ons de kans om op voet van gelijkwaardigheid ideeën uit te wisselen, zonder dat er belangen in mee spelen.”
Het gaat erom dat alles wat een stad aanbiedt bereikbaar moet zijn voor iedereen. Voor ons als gebiedsontwikkelaar ligt daar een belangrijke taak.
Leefbaarheid Inclusieve stad vormt voor AM een zeer belangrijk thema. Steeds meer mensen willen in de stad wonen (een wereldwijde tendens). De vraag is: hoe hou je een stad leefbaar en toegankelijk voor iedereen? Een inclusieve stad betekent voor AM een stad waar mensen zich mee kunnen identificeren. Waar plek is voor iedereen: ongeacht leeftijd, achtergrond, geloofsovertuiging, inkomen en beroep. Reintjens: “Inclusiviteit betekent voor ons leefbaarheid. Wij doen onderzoek naar woon- en werkbehoeften en denken na over woon- en werkconcepten en woon- en werkvormen die daaraan tegemoet komen. Het is een samenspel van mensen en hun omgeving. Samenwerken zorgt voor kwaliteitsrijke gebieden om in te wonen, werken en recreëren.” Waaraan Bos toevoegt: “Het gaat erom dat alles wat een stad aanbiedt bereikbaar moet zijn voor iedereen. Dat geldt ook fysiek. Vijftien procent van de bevolking heeft een cognitieve of mentale beperking. We moeten dus ook kijken waar de uitdagingen liggen, om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan (blijven) doen. En de uitdagingen zijn groot, want er zijn grote groepen die uitgesloten dreigen te worden van kwalitatief wonen in de stad, zoals jonge gezinnen en jonge mensen. Voor ons als gebiedsontwikkelaar ligt daar een belangrijke taak.” Flexibiliteit Bereikbaarheid wordt ook onderkend door gemeentes, die bij het opstellen van de ontwikkelstrategieën en woonagenda’s ook voor de lange termijn de stad bereikbaar trachten te houden voor de diverse inkomensgroepen. Flexibiliteit hierin is essentieel volgens Reintjens. "Hoe kunnen we bij gebiedsontwikkelingen inspelen op veranderingen? In Amsterdam bijvoorbeeld geldt de 40-40-20 regeling (dat betekent: 40% gereguleerde huur, 40% middelduur (huur en koop) en 20% dure huur en koop, red.). Voor grote gebiedsontwikkelingen is het extreem belangrijk om te zorgen dat die 40-40-20 ook doorklinkt in de werkgelegenheid. Anders schieten we bijvoorbeeld tekort in onze beoogde mobiliteitsambities. We moeten naar een EN-EN houding: een houding die gaat over doelen en de toekomst en ook over oplossingen en korte termijn acties.” Hierbij maakt ze de kanttekening dat een inclusieve stad niet betekent dat elke wijk gemengd is. Wonen in de ene en winkelen en naar school gaan in de andere buurt vormt geen beletsel voor de inclusieve stad. Anouk Reintjens: “Op het niveau van de buurt kan er sprake zijn van exclusiviteit, maar op het niveau van de stad juist weer sprake van diversiteit. We moeten opletten dat de scheidingen tussen gebieden niet te sterk zijn, waardoor gebrek aan menging wordt versterkt.”
De openbare ruimte speelt een zeer belangrijke rol bij elke ontwikkeling.
Nieuwe woonconcepten Het gaat volgens Reintjens in essentie om maatschappelijke uitdagingen die AM plaatst in het hart van haar ontwikkelprocessen: “Dat doen we door ons te richten op onze thema’s, maar ook door het bepalen van het DNA in onze ontwikkelingen. Dat doen we samen met alle betrokken partijen, want uiteindelijk maken mensen de stad. Je zult het als ontwikkelaar dus ook samen met mensen moeten doen. Dat betekent ook dat de openbare ruimte een zeer belangrijke rol speelt bij elke ontwikkeling. De openbare ruimte moet altijd toegankelijk blijven voor alle doelgroepen En, niet onbelangrijk, een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte die flexibel is in de toekomst, want alleen dan kan er worden ingespeeld op toekomstige veranderingen.” Veranderingen waar ook op kan worden ingespeeld door de ontwikkeling van nieuwe woonconcepten, aldus Bos. “Daarmee lopen we als AM echt voorop. Wij zijn constant bezig met vragen als: hoe verandert de maatschappij, hoe veranderen mensen en hoe kunnen wij daar op in spelen met nieuwe woonvormen en woonconcepten. Daarbij rekening houdend met de toekomstige vragen en behoeften. Want wat nu speelt, kan over toen of twintig jaar wel eens heel iets anders zijn. Adaptiviteit en flexibiliteit zijn dus zeer belangrijk.” Volgens beiden spelen aspecten als participatie en co-creatie een cruciale rol bij de ontwikkeling van nieuwe woon- en werkvormen. Daarin klinkt ook de veranderende rol van de ontwikkelaar door. Anouk Reintjens: “AM gaat juist de wijk in, spreekt met mensen, kijkt wat er speelt, peilt behoeftes. Samenwerking en openheid zijn cruciaal. Je redt het niet als ontwikkelaar als je geen maatschappelijke voelhorens hebt.”
De rol van ontwikkelaar verschuift al meer naar die van regisseur van gebied en proces.
Samenwerking Daarbij benadrukt ze het feit dat alle partijen hun verantwoordelijkheid moeten nemen, waarbij inclusiviteit, bewust of onbewust, uit het oog kan worden verloren. Reintjens: “Een traditioneel opererende ontwikkelaar gaat voor het hoogste rendement. Daar moet verandering in komen, want op die manier krijg je gebieden waar bepaalde groepen stelselmatig worden uitgesloten en beperk je de ontwikkeling van de stad.” Samenwerking is volgens haar cruciaal. Een ontwikkelaar als AM werkt samen met woningcorporaties, met lokale ondernemers, met onderwijsinstellingen, zorginstellingen, bewoners. Een open houding van alle betrokken partijen naar elkaar is daarbij cruciaal. Daarnaast is de betrokkenheid op de lange termijn voor AM zeer belangrijk. Reintjens: “Als ontwikkelaar willen we prettige leefomgevingen met elkaar creëren Je moet je bewust zijn van de maatschappelijke en sociale impact die je hebt. Dat is bij grote transformatiegebieden een behoorlijke opgave, want hoe geef je daar sturing aan? De rol van ontwikkelaar verschuift al meer naar die van regisseur van gebied en proces. Het is belangrijk dat we ons bewust zijn van de verantwoordelijkheid en dus de impact die we zelf hebben. De ontwikkelaar zal in de toekomst langer betrokken moeten blijven bij de ontwikkelingen.” Dit levert volgens haar ook een spanningsveld op tussen korte en lange termijn, want het toevoegen van betekenis en waarde rendeert soms niet direct. “Wij zijn ervan overtuigd dat betekenis en waarde toevoegen aan steden op den duur wel rendeert. We zouden meer kunnen werken met een maatschappelijke kosten-batenanalyse. Dat wij het niet direct terugzien in ons rendement betekent wellicht ook dat we toe moeten naar andere samenwerkingsafspraken. Dat kan ook een gebiedspartnerschap zijn. Het zijn dingen die we aan het uitvinden en uitzoeken zijn. Bijvoorbeeld bij projecten als de Merwedekanaalzone in Utrecht en de Kogerveldwijk in Zaandam, waar we, met de gemeente nadenken over de vraag: hoe ga je zo’n gebied transformeren? Wij kijken in dat opzicht op een andere manier aan tegen onze rol als ontwikkelaar.” Volgens Caroline Bos laat AM duidelijk zien dat het haar menens is als het gaat om begrippen als samenwerking, betrokkenheid en openheid. “Ronald Huikeshoven, onze ceo, zegt: ‘practice what you preach’. Ik vind dat AM dat ontzettend goed doet met nieuwe woonconcepten als Friends, Stadsveteranen. Millennial Living en Living on Top. Wij willen het niet alleen laten zien, maar kunnen het ook laten zien.” Bijschrift: links Anouk Reintjens, rechts Caroline Bos.  [post_title] => 'Mensen maken de stad' [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => mensen-maken-de-stad [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2021-05-27 15:48:25 [post_modified_gmt] => 2021-05-27 13:48:25 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => https://www.am.nl/?p=41498 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 3 [max_num_pages] => 1 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => 1 [is_privacy_policy] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_favicon] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => 59729cb8876dfdc82575fd3d6290577a [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )
AM - Inspiring Space Inspiring Space
Regulated by RICS
AM is onderdeel van Koninklijke BAM Groep NV © AM 2021