Interview Inspired by #28 Songül Mutluer, Tweede Kamerlid PvdA

In februari ruilde Songül Mutluer haar positie als wethouder in Zaanstad in voor het lidmaatschap van de Tweede Kamer, als gekozen volksvertegenwoordiger namens de PvdA. Een nieuwe wereld ging voor haar open maar bepaalde thema’s – zoals de inclusieve stad – kan ze ook op het landelijk niveau aandacht geven. Een gesprek met een gedreven bestuurder, die na haar studie rechten al snel in de politiek belandde en op haar 26ste raadslid werd.

Hoe bevalt de overgang van de lokale praktijk, waar je als wethouder onder meer wonen en bouwen, jeugdzorg en ouderenbeleid had, naar het landsbestuur?

“Ik vond het lokale bestuur heel gaaf maar voor mijn gevoel kan ik nu veel meer impact maken. Het is heel bijzonder om weer echt volksvertegenwoordiger te zijn. Ik ervaar het als back to basics, opnieuw beginnen. Maar het afgelopen halfjaar heb ik al de nodige moties op mijn nieuwe terrein – justitie en veiligheid – kunnen indienen. En ik zie dat bepaalde onderwerpen waar ik in Zaanstad al mee te maken had ook op landelijk niveau weer terugkomen. Zoals steden, buurten en wijken die voor iedereen toegankelijk zijn – van jong tot oud. Dat is voor mij de definitie van het begrip inclusiviteit: waar mensen los van hun sociaaleconomische omstandigheden samen met elkaar kunnen leven. Waar volop groen en water te vinden is, plekken zijn voor ontmoeting en je met elkaar in verbinding kunt staan. Waar het niet uitmaakt waar je vandaan komt in deze wereld en er geen verschillen te zien zijn tussen huur- en koopwoningen. Waar kinderen uit allerlei huishoudens met elkaar spelen, er volop voorzieningen zijn en kansongelijkheid zo klein mogelijk is geworden.”

Een inspirerend toekomstperspectief: bewegen we ons in Nederland daarnaartoe of raken we er juist verder van verwijderd?

“Ik zie een nieuwe beweging waarbij we meer oog krijgen voor elkaar. In de lockdowns hebben we gezien dat bepaalde groepen geïsoleerd raakten in onze samenleving. Het belang van ontmoeting, van sociale duurzaamheid, van inclusie: het is alleen maar meer evident geworden. We krijgen er meer oog voor. Ik heb er in Zaanstad als wethouder dan ook aandacht voor gevraagd bij de partijen met wie we samenwerken. Het heeft namelijk alleen maar zin om dit aan de voorkant van projecten in te brengen. Achteraf er nog eens bij partijen op terugkomen, heeft geen enkele zin. Ik snap overigens ook de reactie van marktpartijen dat zij “al zoveel wensen op hun bordje krijgen” vanuit de overheid maar het gaat hier echt om een grote maatschappelijke uitdaging. Een uitdaging die waargemaakt kan worden, is mijn overtuiging. Kijk bijvoorbeeld naar een project als het Zaankwartier in Wormerveer, waar woningen in alle segmenten zullen worden gebouwd, compleet met aandacht voor voorzieningen, cultuurhistorie, mobiliteit en vergroening.”

Welke ontwikkelingen zie je op dit vlak in de Nederlandse samenleving?

“De eerste is de noodzaak om volop betaalbare woningen toe te voegen aan onze steden. In Zaanstad hebben we als gemeente ingezet op minimaal dertig procent sociale woningbouw bij nieuwe projecten en dat lukte ook. Het opzetten van een speciale BV, Betaalbare Koopwoningen Zaanstad, heeft daarin ook een belangrijke rol gespeeld. Daarmee is de gemeente in staat koopwoningen van 50 tot 75 m2 te realiseren met prijzen tussen 200.000 en 250.000 euro en die bovendien te bestemmen voor eigen inwoners. De eerste 10 jaar blijft de grond en een deel van de stenen bij de gemeente zodat de eigen inwoners maar 100.000 euro van de bank hoeven te lenen. De huur van de grond wordt kwijtgescholden op basis van het inkomen.

Een tweede trend is dat woningen in ons land steeds kleiner worden. Terwijl we bijvoorbeeld ook voor gezinnen willen bouwen die meer ruimte nodig hebben. Als ik op dit moment nog wethouder was geweest, had ik voor met name de sociale huur daar vergelijkbare afspraken over gemaakt met de marktsector. Voor middelde huur had ik de afspraken al gemaakt; het aantal vierkante meters gekoppeld aan de huurprijs. Minister Hugo de Jonge is inmiddels intensief hiermee bezig; hij wil ook een maximum opleggen aan de huurprijzen. Uitermate noodzakelijk om ook in dit segment de betaalbaarheid en bereikbaarheid te borgen.”

Welke vorderingen heb je als politicus in Zaanstad kunnen maken om de inclusieve stad dichterbij te brengen?

“In het begin toen ik toetrad tot de gemeenteraad bouwden we nauwelijks woningen. Er lagen ook geen afspraken over de programmering. Als eerste hebben we daarom opgelegd dat er 30 procent sociaal moest worden gerealiseerd, evenals 10 procent betaalbare koop. Tien jaar later zullen er 4.000 sociale huurwoningen gebouwd zijn en in totaal 16.500 woningen. Dat is een enorme vooruitgang. Naast de forse productietoename hebben we de aandacht gericht op de vraag: voor wie bouwen we dan? We hebben Zaanstad in vier grote gebieden ingedeeld en daarbinnen de kwetsbare groepen in kaart gebracht. Vervolgens hebben we tegen de marktpartijen gezegd: u gaat voor deze groepen bouwen. Zo probeerden we kwantiteit en kwaliteit met elkaar in evenwicht te brengen. En de derde dimensie was vervolgens de hoe-vraag: hoe gaan we bouwen? In dat kader hebben we onder meer ingezet op verduurzaming en klimaat adaptief bouwen en recent ook in houtbouw.”

De gemeente Zaanstad neemt duidelijk het voortouw, welke bijdrage moeten marktpartijen leveren?

“Zij moeten vooral zelf ook oog hebben voor wie ze bouwen. Ook zij mogen bepaalde kwetsbare huishoudens niet negeren. Mijn motto: vergeet nooit voor wie je bouwt. We moeten af van die scheidslijnen in dit land. Mijn ervaring is dat wanneer je dit maar blijft herhalen, het uiteindelijk wel wordt opgepakt. Ik hamerde er bijvoorbeeld steeds op dat we meer seniorenwoningen en woningen met voorrang voor de leraren en de zorgmedewerkers moesten bouwen; uiteindelijk kwamen de marktpartijen zelf ook met ideeën hoe dit gerealiseerd kon worden.”

En kun jezelf vanuit Den Haag hier nog op sturen?

“Ik heb gelukkig ook het onderwerp “Leefbare Wijken” in mijn portefeuille en kan er dus zeker over meedenken en –praten. In september drink ik een kop koffie met Hugo de Jonge; ik ben benieuwd naar zijn gedachten. Ondertussen voert mijn partij de druk flink op en blijven we waar mogelijk aandacht vragen voor de kwaliteit van wonen en leven. Het is prima dat het Rijk inzet op meer sociale woningbouw maar daarmee zijn we er nog niet. Maar goed, er worden eindelijk stappen gezet in de Tweede Kamer. Want een ding is duidelijk: niets doen is geen optie. De maatschappelijke schade daarvan is niet te overzien. We moeten juist de lokale gemeenschappen herstellen en ze niet verder uit elkaar drijven.”

 

Fotografie: Suzan Alberts

AM - Inspiring Space Inspiring Space
Regulated by RICS
AM is onderdeel van Koninklijke BAM Groep NV © AM 2022
Website by Fundament All Media